Đặt lại Windows thường được xem là cách cuối cùng để cứu một máy chạy chậm hay nhiễm phần mềm lạ. Nhưng đôi khi chính thao tác đó cũng thất bại: màn hình báo có sự cố khi đặt lại, hoặc thanh phần trăm đứng yên hàng giờ. Lúc này người dùng thường hoảng vì cảm giác máy đang ở giữa hai trạng thái.
Tin tốt là trạng thái đó hầu như luôn sửa được. Bài này đi từng bước từ việc an toàn nhất, để bạn không mất dữ liệu thêm khi cố xử lý.
Bước 1Đừng tắt nguồn ngay, chờ đủ lâu
Trước khi làm gì, hãy xác định máy đang treo thật hay chỉ đang chậm. Đặt lại Windows có thể mất từ ba mươi phút đến vài giờ tùy tốc độ ổ đĩa, nhất là với ổ cứng cơ. Thanh phần trăm đứng một chỗ vài chục phút ở một mốc nào đó là chuyện thường gặp, đặc biệt quanh ba mươi và sáu mươi phần trăm.
Bạn quan sát đèn ổ đĩa. Nếu đèn vẫn nhấp nháy, máy đang làm việc. Chỉ khi đèn tắt hoàn toàn và hình không đổi nhiều giờ, mới nên coi là treo và cắt nguồn.
Hãy chắc rằng máy đang cắm sạc suốt quá trình, vì mất điện giữa chừng là nguyên nhân chính khiến đặt lại hỏng.
Bước 2Đưa dữ liệu quan trọng ra ngoài trước
Nếu máy vẫn khởi động vào được Windows, việc đầu tiên là sao lưu dữ liệu ra ổ ngoài hoặc đám mây, trước cả khi thử sửa. Nhiều người tiếc dữ liệu chỉ vì làm việc này sau khi đã đặt lại lần thứ hai.
Về chiến lược sao lưu, một bài trên laptopspot.vn so sánh đồng bộ lên đám mây với ổ cứng di động, giúp bạn chọn cách phù hợp với khối lượng tệp của mình.
Đọc cách chọn giữa OneDrive và ổ cứng di động để sao lưu trước khi bạn chạy lại thao tác đặt lại.
Nếu máy không vào được Windows, bạn khởi động từ USB cài đặt, mở môi trường khôi phục, dùng dòng lệnh để chép dữ liệu ra ổ ngoài.
| Tình huống | Nguyên nhân thường gặp | Cách thử | Dữ liệu |
|---|---|---|---|
| Kẹt ở một phần trăm nhiều giờ | Ổ chậm, mất điện giữa chừng | Chờ đủ lâu, cắm sạc | Chưa mất nếu còn chờ được |
| Báo "có sự cố khi đặt lại" | Tệp khôi phục hỏng | Đặt lại từ môi trường khôi phục | Nên sao lưu trước |
| Báo thiếu hình ảnh khôi phục | Phân vùng khôi phục hỏng | Chọn tải lại từ đám mây | Có thể mất nếu chọn xóa tất cả |
| Khởi động lặp lại | Tệp hệ thống hỏng | Dùng USB để sửa khởi động | Chép dữ liệu ra ổ ngoài |
Bước 3Chạy đặt lại từ môi trường khôi phục
Khi chế độ đặt lại trong Windows báo lỗi, bạn thử gọi nó từ môi trường khôi phục. Có hai cách vào: giữ phím Shift khi bấm khởi động lại, hoặc ngắt nguồn máy ba lần liên tiếp lúc đang khởi động để Windows tự mở môi trường khôi phục.
Trong đó, bạn chọn khắc phục sự cố rồi đặt lại máy tính. Nếu có tùy chọn tải lại từ đám mây, hãy thử chọn nó, vì tệp khôi phục cục bộ thường là chỗ hỏng. Việc này cần kết nối mạng ổn định và dung lượng tải vài gigabyte.
Nếu bạn định bán hoặc cho máy, hãy chọn xóa sạch ổ đĩa để người sau không khôi phục được dữ liệu cũ. Hướng dẫn làm việc này an toàn có trong bài về đặt lại máy cũ.
Đọc cách đặt lại laptop cũ sạch mã độc và an toàn nếu bạn đặt lại vì nghi nhiễm mã độc hoặc để chuyển nhượng máy.
Bước 4Cài lại sạch từ USB
Nếu môi trường khôi phục cũng không đặt lại được, phương án chắc chắn nhất là cài mới từ USB. Bạn tạo USB cài đặt từ máy khác bằng công cụ chính thức của Microsoft, khởi động máy lỗi từ USB, rồi xóa phân vùng cũ và cài lại.
Cách này loại bỏ mọi tệp hỏng, nên gần như luôn thành công. Nhược điểm là mất toàn bộ phần mềm đã cài, vì vậy bước sao lưu ở trên càng quan trọng.
Trước khi cài, bạn ghi lại khóa bản quyền nếu có. Windows hiện đại thường kích hoạt tự động khi nối mạng, vì khóa gắn với phần cứng máy.
Bước 5Kiểm tra ổ đĩa nếu lỗi lặp lại
Nếu cả cài sạch cũng báo lỗi giữa chừng, nghi ngờ chuyển sang ổ đĩa. Ổ SSD hoặc cứng có thể bị lỗi vật lý, khiến mọi thao tác ghi dữ liệu lớn đều thất bại. Bạn kiểm tình trạng ổ bằng công cụ đọc chỉ số sức khỏe, và nếu có cảnh báo, nên thay ổ.
Với trường hợp ổ mới lắp mà máy không nhận, bạn đối chiếu với hướng dẫn xử lý ở trạm lỗi này.
Kiểm ổ SSD mới lắp không hiện trong Windows để xác định ổ có bị nhận đúng không.
Danh sách kiểm theo thứ tự
- Cắm sạc, chờ đủ lâu và quan sát đèn ổ đĩa trước khi cắt nguồn.
- Sao lưu dữ liệu quan trọng ra ổ ngoài hoặc đám mây.
- Vào môi trường khôi phục bằng phím Shift hoặc ngắt nguồn ba lần.
- Chọn đặt lại từ đám mây nếu tệp khôi phục cục bộ hỏng.
- Tạo USB cài đặt từ máy khác và cài lại sạch.
- Kiểm sức khỏe ổ đĩa nếu lỗi lặp lại ở mọi lần cài.
Phần lớn ca đặt lại thất bại được giải quyết ở bước hai hoặc ba. Chỉ khi cả cài sạch từ USB cũng hỏng, bạn mới cần nghĩ đến lỗi phần cứng ổ đĩa và mang máy đến nơi sửa.