Quạt laptop kêu to là chuyện ai cũng gặp, nhưng có một ranh giới rõ ràng giữa quạt ồn vì máy đang làm việc nặng và quạt ồn khi máy chẳng làm gì. Loại thứ hai mới đáng lo, và nó thường có nguyên nhân tìm ra được mà không cần tháo máy.
Mình chia bài thành các bước đi từ phần mềm sang phần cứng. Nguyên tắc là loại trừ việc dễ trước, và chỉ mở máy khi chắc rằng nguyên nhân nằm bên trong.
Bước 1Xác định máy có đang bận hay không
Mở Quản lý tác vụ và nhìn mức sử dụng CPU khi máy ở trạng thái rảnh. Nếu CPU chạm năm mươi phần trăm hoặc hơn mà bạn không mở gì nặng, có một tiến trình nền đang chạy và nó kéo quạt lên.
Bạn sắp xếp các tiến trình theo mức dùng CPU để thấy đối tượng. Những thủ phạm quen thuộc gồm cập nhật Windows đang tải, phần mềm đồng bộ đám mây, trình duyệt có nhiều thẻ chạy nền, và phần mềm diệt vi-rút đang quét.
Nếu CPU thấp mà quạt vẫn quay mạnh, nguyên nhân chuyển sang nhiệt, nguồn hoặc cảm biến, và bạn qua các bước sau.
Bước 2Đổi chế độ nguồn và kiểm cắm sạc
Chế độ nguồn hiệu năng cao làm quạt quay nhiều hơn dù máy rảnh. Bạn thử chuyển về chế độ cân bằng và quan sát vài phút. Nếu quạt êm lại, bạn không có lỗi gì, chỉ là thiết lập đang ưu tiên hiệu năng.
Một nguyên nhân khác ít người nghĩ đến là vừa cắm sạc vừa chơi trò chơi trên mặt phẳng mềm. Máy nóng lên nhanh hơn khi sạc, khiến quạt tăng tốc. Bạn đặt máy lên mặt phẳng cứng hoặc giá đỡ có khe thoáng.
| Kiểu tiếng ồn | Nguyên nhân thường gặp | Cách kiểm | Việc nên làm |
|---|---|---|---|
| Rì rì đều, to khi máy rảnh | Tiến trình nền ăn CPU | Mở Quản lý tác vụ | Tắt hoặc gỡ phần mềm ngốn tài nguyên |
| To lên khi nóng, nhỏ lại khi nguội | Bụi, tản nhiệt kém | Nghe thay đổi theo nhiệt độ | Vệ sinh khe gió và quạt |
| Rít hoặc kêu lạch cạch | Bạc quạt khô hoặc vướng vật lạ | Nghe nguồn tiếng, thử đặt máy nghiêng | Mang đi bôi trơn hoặc thay quạt |
| Quay hết tốc độ lúc mới bật | Cảm biến hoặc BIOS | Xem có cập nhật BIOS không | Cập nhật BIOS, thử đặt lại thiết lập |
Bước 3Vệ sinh khe gió và quạt
Khi tiến trình nền bình thường và chế độ nguồn đã hợp lý, nguyên nhân phổ biến nhất còn lại là bụi. Bụi tích ở khe hút gió và lá tản nhiệt làm gió lưu thông kém, nên quạt phải quay nhanh hơn để bù. Máy dùng hai đến ba năm trong môi trường nhiều bụi thường đã đến lúc cần vệ sinh.
Bạn bắt đầu từ bên ngoài. Dùng khí nén hoặc máy thổi nhỏ thổi vào khe gió ở đáy và hai bên, trong khi giữ quạt để không quay quá nhanh làm hỏng ổ trục. Cách này loại bỏ phần bụi nổi ở bề mặt mà không phải mở máy.
Phần việc kỹ hơn, gồm vệ sinh bàn phím, màn hình và hệ thống tản nhiệt, được trình bày trong bài sau trên laptopspot.vn.
Đọc cách vệ sinh bàn phím, màn hình và tản nhiệt laptop an toàn để biết phần nào tự làm được và phần nào nên nhờ thợ.
Bước 4Phân biệt tiếng quạt và tiếng khác
Không phải mọi tiếng lạ đều do quạt. Bạn tắt máy rồi bật lại, lắng nghe ngay lúc đầu khởi động. Nếu tiếng chỉ xuất hiện khi quạt quay, đó là quạt. Nếu tiếng cạch cạch phát ra liên tục kể cả khi quạt không quay, có thể là ổ cứng cơ đang gặp vấn đề, và khi đó bạn nên sao lưu dữ liệu ngay.
Tiếng rít cao thường là bạc quạt khô. Tiếng lạch cạch từng nhịp có thể là vật lạ như sợi vải hoặc mảnh nhựa chạm vào cánh quạt. Cả hai trường hợp cần mở máy, và nếu máy còn bảo hành, bạn nên mang đến trung tâm chính hãng.
Bước 5Chọn cách tản nhiệt khi mua hoặc nâng cấp
Nếu máy luôn ồn dù đã vệ sinh, có thể thiết kế tản nhiệt của nó đã sát giới hạn. Máy mỏng với một ống đồng nhỏ dễ ồn khi tải vừa phải, trong khi máy có buồng hơi lớn chạy êm hơn ở cùng mức nhiệt.
Bài so sánh về ống đồng và buồng hơi giúp bạn hiểu tại sao có máy êm còn có máy ồn dù cùng linh kiện.
Đọc cách so sánh ống đồng và buồng hơi để chọn máy chạy êm nếu bạn đang cân nhắc đổi máy vì tiếng ồn.
Nếu máy còn nóng đáy khi để trên đùi, bạn đối chiếu thêm với bài hướng dẫn ngưỡng nhiệt an toàn trong cùng chuyên mục lỗi.
Danh sách kiểm theo thứ tự
- Mở Quản lý tác vụ, xem CPU khi máy rảnh có cao bất thường không.
- Tắt hoặc gỡ phần mềm nền đang ngốn tài nguyên.
- Đổi sang chế độ nguồn cân bằng và quan sát tiếng quạt.
- Đặt máy lên mặt cứng hoặc giá có khe thoáng.
- Thổi bụi ở khe gió bằng khí nén, giữ cánh quạt không quay nhanh.
- Cập nhật BIOS nếu quạt quay hết tốc độ ngay khi mới bật.
- Mang đi bôi trơn hoặc thay quạt nếu tiếng rít, lạch cạch vẫn còn.
Phần lớn ca quạt ồn dừng lại ở bước hai hoặc ba, nghĩa là chỉ cần đổi thiết lập hoặc thổi bụi là đủ. Chỉ khi nghe tiếng rít hoặc lạch cạch rõ ràng bạn mới cần mở máy, và nếu không tự tin, hãy nhờ thợ có kinh nghiệm.