Cài Linux song song với Windows xong, khởi động lại và hoảng: máy vào thẳng Linux, hoặc menu chỉ có một dòng, không thấy Windows đâu. Cảm giác đầu tiên là đã xóa mất Windows. Thật ra dữ liệu và hệ điều hành thường còn nguyên, chỉ là menu khởi động chưa liệt kê nó.
Bài này đi từng bước để lấy lại lối vào Windows mà không phải cài lại bất cứ thứ gì. Trước khi bắt đầu, nhớ rằng mọi bước dưới đây chỉ sửa menu khởi động, không đụng đến phân vùng dữ liệu.
Bước 1Kiểm thứ tự khởi động trong BIOS
Việc đầu tiên không cần gõ lệnh nào. Bạn vào BIOS, tìm mục thứ tự khởi động, và xem các mục hiện có. Nhiều máy liệt kê riêng một mục Windows Boot Manager và một mục tên bản Linux như Ubuntu.
Nếu mục Windows Boot Manager còn đó, bạn chọn nó làm ưu tiên để thử vào Windows. Nếu vào được, Windows vẫn nguyên và chỉ có GRUB chưa nhận ra nó. Nếu mục này đã biến mất, cần sửa ở các bước sau.
Máy bật khởi động an toàn cũng có thể gây lỗi. Một số bản Linux cần cấu hình thêm hoặc tắt khởi động an toàn, tùy hãng.
Một bài trên laptopspot.vn hướng dẫn cài Linux song song Windows và giữ dữ liệu an toàn ngay từ đầu, có phần phân chia ổ giúp bạn tránh lỗi này lần sau.
Đọc cách cài Linux song song Windows trên laptop và giữ dữ liệu để biết cách chia ổ và cài đúng để menu khởi động nhận đủ hai hệ điều hành.
Bước 2Quét lại hệ điều hành trong Linux
Nếu vào được Linux, cách sửa nhanh nhất là bảo GRUB quét lại các hệ điều hành đã cài. Trên nhiều bản phân phối, thao tác này gồm hai việc: bật tính năng quét hệ điều hành khác, rồi cập nhật cấu hình GRUB.
Bạn mở cửa sổ dòng lệnh và chạy lệnh quét. Lệnh dưới đây sẽ cập nhật menu và in ra tên các hệ điều hành tìm thấy. Nếu dòng Windows hiện ra, menu đã sửa.
sudo update-grubTrên một số bản phân phối mới, tính năng quét hệ điều hành khác bị tắt mặc định, nên bạn phải bật trong tệp cấu hình GRUB trước khi chạy lệnh trên.
| Hiện tượng | Nguyên nhân thường gặp | Cách kiểm | Việc nên làm |
|---|---|---|---|
| Menu chỉ có Linux | GRUB chưa quét Windows | Chạy lệnh cập nhật GRUB | Bật quét hệ điều hành khác |
| Không có menu, vào thẳng Linux | Thời gian chờ menu bằng không | Xem cấu hình GRUB | Đặt thời gian chờ vài giây |
| Chỉ vào Windows, mất Linux | Windows ghi đè thứ tự khởi động | Xem thứ tự trong BIOS | Chọn lại mục Linux làm ưu tiên |
| Lỗi báo không tìm thấy ổ | Phân vùng khởi động sai | Chạy công cụ sửa khởi động | Cài lại GRUB từ USB |
| Windows không lên sau chọn | Khởi động nhanh còn bật | Tắt khởi động nhanh trong Windows | Tắt và tắt hẳn Windows |
Bước 3Cho phép menu hiện và đặt thời gian chờ
Có lúc menu có sẵn Windows nhưng máy vào Linux ngay vì thời gian chờ đặt bằng không. Bạn sửa tệp cấu hình GRUB, đặt thời gian chờ vài giây, và bỏ chế độ ẩn menu nếu có. Sau đó chạy lại lệnh cập nhật.
Nếu hay gặp lỗi liên quan đến khởi động nhanh của Windows, bạn nên tắt tính năng này. Khởi động nhanh làm Windows để ổ đĩa ở trạng thái chưa đóng hoàn toàn, khiến Linux khó đọc phân vùng Windows và GRUB không thấy nó.
Cách tắt là vào cài đặt nguồn của Windows, tắt tùy chọn khởi động nhanh. Việc này không ảnh hưởng đến dữ liệu, chỉ làm Windows tắt hoàn toàn mỗi lần bạn bấm tắt máy.
Bước 4Sửa khởi động khi không vào được hệ điều hành nào
Nếu máy không vào được cả hai hệ điều hành, bạn cần USB cài đặt Linux để khởi động ở chế độ dùng thử. Từ đó, bạn gắn phân vùng đã cài, rồi cài lại GRUB. Nhiều bản phân phối có công cụ sửa khởi động làm việc này tự động.
Trước khi làm, hãy ghi lại ổ nào chứa phân vùng khởi động và ổ nào chứa Linux. Chọn nhầm ổ là sai lầm làm mất menu của Windows. Nếu không chắc, bạn dừng lại và hỏi người có kinh nghiệm, vì thao tác ở sai ổ có thể làm mất dữ liệu.
Bản Linux mới cũng có thể thay đổi một số hành vi khởi động so với bản cũ. Bài trên laptopspot.vn tổng hợp những khác biệt của Ubuntu 26.04 so với 24.04, giúp bạn hiểu vì sao cách làm cũ đôi khi không còn hiệu quả.
Đọc những thay đổi của Ubuntu 26.04 so với 24.04 nếu bạn vừa nâng cấp phiên bản và gặp lỗi khởi động lạ.
Bước 5Phòng lỗi cho lần cài sau
Để khỏi gặp lại, bạn tạo bản sao lưu trước khi cài hệ điều hành mới và giữ nguyên phân vùng khởi động có sẵn của Windows. Khi cài Linux, chọn tùy chọn cài song song cạnh Windows, thay vì xóa toàn bộ ổ.
Nếu bạn mới làm quen môi trường lập trình, một số điểm cài đặt khác cũng đáng chú ý, như cách chia phân vùng và cách giữ SSD khỏe khi dùng nhiều hệ điều hành.
Đọc cách chia phân vùng và giữ SSD khỏe cho người mới lập trình để lên kế hoạch ổ đĩa cho máy dùng nhiều hệ điều hành.
Danh sách kiểm theo thứ tự
- Vào BIOS, xem mục Windows Boot Manager còn không và chọn thử.
- Trong Linux, bật quét hệ điều hành khác rồi cập nhật GRUB.
- Đặt thời gian chờ menu vài giây để chọn được hệ điều hành.
- Tắt khởi động nhanh của Windows để Linux đọc được ổ.
- Dùng USB Linux dùng thử để cài lại GRUB nếu không vào được gì.
- Ghi lại ổ nào là ổ khởi động, ổ nào là Linux trước khi sửa.
- Sao lưu dữ liệu quan trọng trước mọi thay đổi về phân vùng.
Hầu hết ca mất Windows trong menu được sửa ở bước hai, chỉ bằng một lệnh cập nhật GRUB. Nếu bạn không chắc chắn về thao tác phân vùng ở bước bốn, nên nhờ người có kinh nghiệm thay vì thử một mình.