Bạn mua thêm một thanh RAM, tháo nắp máy, lắp vào, bật lên, rồi mở thông tin hệ thống và thấy dung lượng thấp hơn mong đợi. Cảm giác bực thấy rõ, vì việc nâng cấp tưởng là đơn giản. Thực tế, có khoảng năm nguyên nhân thường gặp, và mỗi nguyên nhân có cách kiểm riêng.
Bài này đi từ lỗi dễ nhất là cắm chưa chắc, đến lỗi cấu trúc như RAM hàn liền bo mạch hay giới hạn của hệ điều hành.
Bước 1Xác định máy có khe RAM tháo rời không
Trước khi mua RAM, bạn phải biết máy có khe cắm hay RAM hàn liền. Nhiều laptop mỏng hiện nay dùng RAM hàn trực tiếp lên bo mạch, gọi là RAM onboard, và không nâng cấp được. Một số máy kết hợp: một phần RAM hàn sẵn và một khe trống để thêm.
Nếu máy có phần hàn sẵn cộng khe thêm, tổng dung lượng bằng RAM hàn cộng thanh lắp thêm, và băng thông có thể chênh nhau. Một bài trên laptopspot.vn đã phân tích sự khác biệt giữa RAM hàn liền và khe DIMM, kèm việc ảnh hưởng đến băng thông.
Đọc sự khác nhau giữa RAM onboard và khe SO-DIMM về băng thông để biết máy bạn thuộc loại nào trước khi nâng cấp.
Bước 2Kiểm thanh RAM có cắm chắc không
Lỗi phổ biến nhất khi nâng RAM là thanh chưa vào hết khe. Thanh RAM phải cắm nghiêng khoảng ba mươi độ, ấn xuống cho đến khi hai chốt kim loại hai bên tự khóa với tiếng tách nhỏ. Nếu chưa nghe tiếng tách, thanh RAM chưa vào đủ sâu.
Bạn tắt máy hẳn, rút sạc, tháo nắp và kiểm lại. Nên chạm vào phần kim loại của thân máy trước để xả tĩnh điện, và chỉ cầm thanh RAM ở hai mép, không chạm vào chân đồng.
| Hiện tượng | Nguyên nhân thường gặp | Cách kiểm | Việc nên làm |
|---|---|---|---|
| Máy không lên hình sau khi lắp | Thanh chưa cắm hết | Mở nắp, kiểm hai chốt khóa | Cắm lại cho đúng |
| Chỉ nhận một nửa dung lượng | Một thanh không được nhận | Thử từng thanh một mình | Thay thanh lỗi hoặc đổi khe |
| Nhận đủ nhưng chạy chậm hơn | Hai thanh khác tốc độ | Xem tốc độ trong Quản lý tác vụ | Dùng hai thanh cùng loại |
| Windows nhận thiếu vài gigabyte | Bộ nhớ dành cho đồ họa tích hợp | Xem thông tin hệ thống | Bình thường, không cần xử lý |
Bước 3Thử từng thanh một mình
Nếu máy không nhận hết, bạn lắp lần lượt từng thanh vào cùng một khe và khởi động. Nếu một thanh cho máy khởi động bình thường còn thanh kia thì không, thanh kia hỏng hoặc không tương thích. Nếu cả hai thanh đều chạy riêng nhưng không chạy cùng lúc, khe còn lại có thể gặp vấn đề.
Kiểm tra hai thanh có cùng chuẩn không. Một thanh DDR4 không cắm được vào khe DDR5 và ngược lại. Nhiều máy cũng giới hạn tốc độ tối đa và dung lượng tối đa mỗi khe, và việc cắm thanh quá lớn khiến máy chỉ nhận một phần.
Sau khi biết cách lắp đúng, bài hướng dẫn nâng cấp cả RAM và SSD của laptopspot.vn có các bước kiểm an toàn giúp bạn không làm hỏng máy.
Đọc cách nâng cấp RAM và SSD laptop và kiểm tra an toàn nếu bạn chuẩn bị mở máy lần đầu.
Bước 4Kiểm trong Windows và BIOS
Trong Windows, bạn mở Quản lý tác vụ, vào tab hiệu năng, chọn bộ nhớ. Ở đó có số khe đang dùng, tốc độ và dung lượng. Nếu số khe dùng ít hơn số thanh đã lắp, một thanh chưa được nhận.
Bạn cũng vào BIOS để xem dung lượng bộ nhớ máy nhận. Nếu BIOS nhận đủ mà Windows thấy thiếu, nguyên nhân thường là cài đặt giới hạn bộ nhớ trong cấu hình khởi động. Ngược lại, nếu BIOS cũng nhận thiếu, lỗi nằm ở phần cứng hoặc khe cắm.
Một lỗi cũ: bản Windows 32 bit chỉ dùng được khoảng bốn gigabyte. Máy hiện nay hầu hết là 64 bit, nhưng bạn vẫn nên kiểm trong thông tin hệ thống nếu máy từng cài lại từ bản cũ.
Bước 5Cập nhật BIOS và tính tương thích
Một số máy cần cập nhật BIOS mới mới nhận được thanh RAM dung lượng lớn hoặc đời mới. Bạn vào trang hỗ trợ của hãng, tra mã máy, đọc ghi chú cập nhật BIOS xem có nhắc đến hỗ trợ bộ nhớ không.
Khi chọn RAM, tra danh sách tương thích của hãng nếu có, và ưu tiên thanh cùng hãng cùng tốc độ với thanh đang có. Mua hai thanh cùng bộ thường ổn định hơn mua rời hai thanh khác nguồn.
Nếu sau nâng cấp, máy có triệu chứng treo ngẫu nhiên hoặc màn hình xanh, bạn có thể chạy công cụ kiểm bộ nhớ của Windows để xác định thanh RAM có lỗi không. Công cụ đó chạy khi khởi động lại và mất vài phút đến hơn nửa tiếng.
Trong trường hợp gặp tình trạng máy chậm sau khi đã có đủ RAM, sổ tay mẹo cùng hệ thống có cách dọn máy theo thứ tự từ nhẹ đến nặng.
Đọc cách dọn máy văn phòng chạy chậm theo thứ tự từ nhẹ đến nặng để tận dụng đủ lượng RAM vừa mua.
Danh sách kiểm theo thứ tự
- Xác định máy dùng RAM hàn liền hay có khe tháo rời.
- Tắt máy, rút sạc, xả tĩnh điện trước khi mở nắp.
- Cắm thanh RAM nghiêng ba mươi độ, ấn xuống đến khi chốt tách.
- Thử từng thanh một mình để tìm thanh hoặc khe lỗi.
- Kiểm chuẩn DDR và tốc độ hai thanh có khớp không.
- Xem số khe và dung lượng trong Quản lý tác vụ và BIOS.
- Cập nhật BIOS nếu máy chưa nhận thanh dung lượng lớn.
Đa số ca nâng RAM không nhận đủ chỉ do thanh chưa cắm sâu hoặc hai thanh không cùng loại. Nếu máy dùng RAM hàn liền, nâng cấp tại nhà không khả thi và bạn nên tính đến việc đổi máy khi cần nhiều bộ nhớ hơn.