Có người cầm laptop lên thấy đáy nóng ran thì lo máy hỏng, có người lại bỏ qua cho tới khi chân đỏ ửng. Cả hai cách phản ứng đều chưa đúng. Máy nóng khi chạy nặng là bình thường, vấn đề là nó nóng tới đâu, nóng ở đâu và bạn đặt nó lên chỗ nào.
Mình sửa laptop nhiều năm và thấy phần lớn ca nóng đáy tự khắc phục được bằng cách đổi chỗ đặt máy và kiểm vài thiết lập, không cần mở máy. Bài này chia theo từng bước, kèm ngưỡng nhiệt chạm da để bạn biết khi nào nên dừng.
Bước 1Hiểu vì sao đáy lại nóng
Bo mạch chính của laptop nằm ngay dưới bàn phím, và CPU cùng GPU thường đặt về phía bản lề. Khi chạy nặng, quạt hút gió từ khe ở đáy hoặc cạnh máy, thổi qua ống dẫn nhiệt rồi đẩy ra phía sau. Vì vậy vùng gần bản lề nóng nhất, còn phần sát người dùng mát hơn.
Điểm yếu nằm ở lúc đặt máy lên bề mặt mềm như đùi, chăn, gối hay nệm. Những chỗ này bịt khe hút gió, khiến quạt hút không đủ không khí, nhiệt tích tụ và vỏ nóng nhanh. Đặt máy trên mặt cứng và phẳng thường cho kết quả khác hẳn mà không cần sửa gì.
Bước 2Biết ngưỡng nhiệt chạm da
Tiêu chuẩn an toàn thiết bị IEC 62368-1 đưa ra giới hạn nhiệt bề mặt cho vật liệu mà người dùng chạm vào. Với loại tiếp xúc từ một phút tới tám giờ, mức giới hạn là 48 độ C. Ngưỡng bỏng còn phụ thuộc vào vật liệu bề mặt và thời gian tiếp xúc:
| Vật liệu bề mặt | Chạm 1 phút | Chạm 10 phút | Chạm từ 8 giờ |
|---|---|---|---|
| Kim loại, có hoặc không phủ | 51 độ C | 48 độ C | 43 độ C |
| Gốm, kính, đá | 56 độ C | 48 độ C | 43 độ C |
| Nhựa và gỗ | 60 độ C | 48 độ C | 43 độ C |
Có một hiện tượng da mà nhiều người không biết là erythema ab igne, vết da sẫm màu hình mạng lưới do tiếp xúc nguồn nóng lặp lại, thường chỉ ở mức 43 đến 47 độ C. Không đau nên người ta không để ý, nhưng đặt laptop lên đùi hằng ngày hàng tháng trời hoàn toàn có thể gây ra. Lenovo và HP đều khuyên không đặt máy trên đùi lâu và không để bộ sạc chạm vào người.
Chi tiết các mốc nhiệt cùng cách đo bằng nhiệt kế hồng ngoại có trong bài laptop nóng đáy đặt trên đùi, nhiệt độ bề mặt an toàn, rất hữu ích nếu bạn muốn đo thật.
Bước 3Đổi chỗ đặt và kê máy
Đây là bước rẻ nhất và hiệu quả nhất. Làm lần lượt theo các việc sau:
- Đặt máy trên bàn hoặc khay cứng, không đặt trên chăn, nệm, gối.
- Nếu bắt buộc ngồi sofa, dùng khay gỗ hoặc một tấm cứng đặt lên đùi.
- Nâng đáy máy lên vài phân để không khí lùa vào khe hút.
- Không cắm bộ sạc ở chỗ nằm sát người, vì củ sạc cũng nóng.
Nếu cần nâng máy lên đúng tầm mắt, một giá đỡ gập gọn vừa giúp tư thế vừa làm thoáng đáy. Cách chọn loại giá không bịt gió và vững tay được hướng dẫn bên phía giá đỡ laptop gập gọn, chọn độ cao và khoảng cách nhìn, có cả cách kiểm độ rung ngay tại cửa hàng.
Bước 4Chỉnh thiết lập cân bằng nhiệt và pin
Nếu máy dùng chip Intel, phần mềm Intel Dynamic Tuning có thể điều chỉnh mức điện và nhiệt mà CPU được phép dùng. Chỉnh mức tản nhiệt sao cho cân bằng giữa hiệu năng, nhiệt độ và pin giúp đáy bớt nóng khi không cần chạy hết công suất. Nó không thay thế việc thoáng khí, chỉ là lớp chỉnh thêm.
Bạn cũng nên đặt chế độ năng lượng của Windows về mức cân bằng khi làm việc văn phòng, vì chế độ hiệu năng cao khiến chip tăng xung liên tục dù tải nhẹ. Để hiểu sâu hơn cách phần mềm điều tiết, bạn có thể đọc bài Intel Dynamic Tuning là gì và cân bằng nhiệt, pin ra sao, giải thích từng thiết lập và rủi ro khi chỉnh quá tay.
Bước 5Kiểm quạt, bụi và miếng kim loại lỏng
Máy dùng vài năm thì khe tản nhiệt thường bám bụi. Dấu hiệu là quạt quay to nhưng gió ra yếu, và máy nóng cả khi chạy tác vụ nhẹ. Thổi bụi từ ngoài vào qua khe gió bằng quạt hơi nhỏ có thể giúp được, nhưng nếu bụi dính thành lớp thì cần thợ mở máy vệ sinh.
Một nguyên nhân hiếm hơn là những mảnh kim loại hoặc tấm chắn lỏng bên trong khiến máy kêu lách cách và đôi khi làm nóng cục bộ. Bài kim loại lỏng trên laptop có nên tự thay không giúp bạn phân biệt phần nào tự làm được, phần nào nên nhờ thợ vì dễ chập mạch.
Dấu hiệu nên mang máy đi ngay gồm: máy tự tắt khi đang chạy, đáy nóng tới mức không chạm tay được dù chỉ làm việc nhẹ, pin phồng làm nắp đáy kênh lên, hoặc có mùi khét.
Danh sách tự xử lý theo thứ tự
- Đặt máy trên mặt cứng, thoáng khe hút gió.
- Đối chiếu nhiệt độ đo được với bảng ngưỡng chạm da.
- Chỉnh chế độ năng lượng Windows về cân bằng.
- Dùng Intel Dynamic Tuning nếu máy hỗ trợ.
- Vệ sinh bụi, và mang đi sửa nếu có dấu hiệu bất thường.
Phần lớn người đọc xong bước 3 đã thấy máy mát hơn rõ rệt. Phần còn lại thuộc về bảo dưỡng định kỳ hơn là sửa chữa.