Câu hỏi rất quen: cùng một chỗ ngồi, điện thoại bắt Wi-Fi đầy vạch, còn laptop thì chập chờn hoặc chậm hẳn. Nhiều người nghĩ laptop kém, nhưng thực tế hai thiết bị khác nhau về ăng-ten, về cách quản lý nguồn và về băng tần ưu tiên, nên chênh lệch này khá bình thường.
Điều quan trọng là phân biệt được chênh lệch do thiết kế và chênh lệch do lỗi. Bài này đi từng bước từ phép đo tín hiệu đến những chỉnh sửa có hiệu quả.
Bước 1Đo thật thay vì nhìn số vạch
Số vạch Wi-Fi chỉ là con số ước lượng thô và mỗi thiết bị tính một kiểu. Để so sánh công bằng, bạn đặt laptop và điện thoại ở cùng một vị trí, chạy cùng một bài đo tốc độ, rồi ghi lại kết quả.
Nếu điện thoại đạt tốc độ gấp đôi laptop trong cùng điều kiện, khả năng là laptop dùng băng tần khác hoặc có vấn đề cài đặt. Nếu chênh lệch chỉ vài chục phần trăm, đây là mức bình thường do ăng-ten laptop nằm trong thân máy kim loại.
Bạn cũng xem laptop đang kết nối băng tần nào. Trong cài đặt Wi-Fi hoặc trong thuộc tính mạng, mục này ghi rõ hai giá trị 2,4 hoặc 5 gigahertz.
Một bài trên laptopspot.vn đã phân tích đúng tình huống này và đưa ra các nguyên nhân thường gặp khi laptop bắt Wi-Fi yếu hơn điện thoại.
Đọc các nguyên nhân laptop bắt Wi-Fi yếu hơn điện thoại để đối chiếu với số đo bạn vừa có.
Bước 2Hiểu sự khác nhau giữa các băng tần
Băng 2,4 gigahertz đi xa hơn và xuyên tường tốt hơn, nhưng tốc độ thấp và dễ nhiễu bởi các thiết bị khác như lò vi sóng hay thiết bị Bluetooth. Băng 5 gigahertz nhanh hơn, ít nhiễu hơn, nhưng sóng yếu đi nhanh hơn khi qua tường.
Điện thoại thường tự chuyển băng rất nhanh. Laptop thì có thể bám vào băng 2,4 khi sóng 5 yếu hơn một chút, khiến tốc độ giảm dù bạn đứng gần bộ phát.
| Triệu chứng | Nguyên nhân thường gặp | Cách kiểm | Việc nên làm |
|---|---|---|---|
| Gần router vẫn chậm | Bám vào băng 2,4 GHz | Xem băng tần đang dùng | Ưu tiên băng 5 GHz trong cài đặt |
| Xa router thì mất sóng | Băng 5 GHz yếu qua tường | Thử đứng gần hơn | Dùng băng 2,4 hoặc thêm bộ phát |
| Chập chờn đúng giờ cao điểm | Kênh bị nhiễu bởi mạng lân cận | Thử đổi kênh trên router | Chọn kênh ít người dùng |
| Rớt khi máy rảnh | Tiết kiệm điện cho card Wi-Fi | Mở thuộc tính card mạng | Tắt cho phép tắt thiết bị để tiết kiệm điện |
Bước 3Ưu tiên băng tần và tắt tiết kiệm điện
Bạn vào Quản lý thiết bị, mở thuộc tính của card Wi-Fi, chọn tab nâng cao. Có mục ưu tiên băng tần, và bạn đặt nó sang băng 5 gigahertz nếu router của bạn có phát hai băng riêng biệt tên khác nhau.
Cũng trong thuộc tính card, tab quản lý nguồn có tùy chọn cho phép máy tắt thiết bị để tiết kiệm điện. Bỏ chọn mục này để card Wi-Fi không bị ngủ quá sớm, nhất là khi laptop thường xuyên bị rớt mạng lúc để rảnh.
Nếu router phát một tên chung cho cả hai băng, bạn có thể tách tên ra ở trang quản trị router. Việc này cho bạn quyền chọn băng tần ở máy.
Bước 4Hiểu băng 6 GHz và thiết bị đời mới
Máy đời mới có Wi-Fi 6E hoặc Wi-Fi 7 hỗ trợ thêm băng sáu gigahertz. Băng này rộng, ít nhiễu, nhưng ở Việt Nam việc sử dụng còn có điều kiện và phụ thuộc vào quy định về dải tần. Điều đó nghĩa là máy hỗ trợ trên giấy chưa chắc bắt được băng này ở nhà bạn.
Bài sau trên laptopspot.vn giải thích tình hình băng sáu gigahertz tại Việt Nam, giúp bạn không kỳ vọng sai về một tính năng chưa dùng được đầy đủ.
Đọc vì sao băng Wi-Fi 6 GHz còn vướng rào cản dải tần ở Việt Nam trước khi bạn quyết định nâng cấp router hay card mạng.
Bước 5Khi nào nên đổi thiết bị
Nếu mọi cài đặt đã tối ưu mà laptop vẫn yếu rõ rệt so với điện thoại, hãy kiểm card Wi-Fi. Một số laptop đời cũ dùng card chỉ hỗ trợ chuẩn thấp, nên tốc độ bị trần. Card có thể thay được ở nhiều máy, nhưng trên máy mỏng đời mới card hàn liền vào bo mạch thì không thay được.
Nếu card không thay được, giải pháp rẻ nhất là bộ thu USB hoặc mua bộ phát mạnh hơn đặt gần chỗ làm việc. Trong cùng chuyên mục, bài về Wi-Fi chập chờn có cách đọc báo cáo mạng để xác định lỗi nằm ở driver hay ở card.
Đọc báo cáo WLAN khi Wi-Fi laptop chập chờn để biết lỗi nằm ở driver, cài đặt hay phần cứng.
Danh sách kiểm theo thứ tự
- Chạy cùng bài đo tốc độ trên laptop và điện thoại ở cùng một chỗ.
- Xem laptop đang bám băng 2,4 hay 5 gigahertz.
- Tách tên hai băng ở router nếu cần chọn băng thủ công.
- Đặt ưu tiên băng 5 gigahertz trong thuộc tính card Wi-Fi.
- Tắt cho phép máy tắt card mạng để tiết kiệm điện.
- Thử đổi kênh Wi-Fi trên router nếu chập chờn đúng giờ cao điểm.
- Cân nhắc bộ thu USB hoặc bộ phát mạnh hơn nếu card không thay được.
Chênh lệch nhỏ giữa laptop và điện thoại là bình thường. Chỉ khi laptop kém hẳn một nửa trở lên, bạn mới cần đi qua đủ các bước để tìm chỗ vướng.